Pilots op land

Rijkswaterstaat heeft de  afgelopen jaren een aantal pilots uitgevoerd op het gebied van zwerfafvalaanpak op verzorgingsplaatsen, carpoolplaatsen en langs wegen. Hier onder volgt per pilot een korte toelichting.

Pilot Hoogeveen fase 1

In 2017 is samen met de gemeente Hoogeveen een pilot uitgevoerd voor de grote wegen rond Hoogeveen. Deze eerste fase van de pilot omvatte een integrale gebiedsaanpak. Hoogeveen is het eerste project waarin op grote schaal en met meerdere partijen (o.a. McDonalds) gezamenlijk zwerfafval langs wegen is aangepakt. Op basis van de eerste resultaten zijn door NederlandSchoon communicatiemiddelen ontwikkeld. De resultaten van de eerste fase zijn gebruikt in fase 2 (2019), waarin nieuwe middelen zijn getest.

Pilot Hoogeveen Fase 2

In deze fase (2019) is bekeken wat het effect is van verschillende 'schoonborden' (bord met ogen, Nederland schoon bord, bord met kind) op carpoolplaatsen en verzorgingsplaatsen op de hoeveelheid zwerfafval. Deze pilot is inmiddels afgerond. Er kan geconcludeerd worden dat de borden geen effect hebben gehad op de hoeveelheid zwerfafval.

Pilot Landsmeer

In 2018 is een pilot gestart voor het traject Amsterdam/Landsmeer-Purmerend. Het doel is bewustwording en het voorkomen van zwerfafval door het breed uitdragen van schoonboodschappen en schoonmaakacties. Het project is uitgevoerd op het tracé Ring Noord (A10, S117) tot en met Purmerend (via A8, A7). De samenwerkende projectpartijen zijn de gemeenten Landsmeer, Purmerend, Zaanstad, Wormerland, Amsterdam, Rijkswaterstaat en de bewonersorganisatie Landsmeer Schoon. Hiernaast hebben ook tankstations en fastfoodketens meegeholpen bij het zichtbaar maken van de schoonboodschappen.

De Landelijke Opschoondag 2019 (23 maart 2019) vormde de start van de pilot. Op die dag zijn binnen de diverse gebieden schoonmaakacties gehouden. Langs op- en afritten zijn borden geplaatst met de tekst 'Schone weg, veilige weg'. In de tankstations en bij de fastfoodrestaurants waren schoonboodschappen te zien. Op de DRIP’s boven de snelwegen is landelijk een schoonboodschap geprojecteerd.

Om de effecten van de maatregelen te kunnen beoordelen zijn voorafgaand aan de pilot nulmetingen uitgevoerd. Vervolgens zijn er gedurende 2019 meerdere effectmetingen uitgevoerd. De pilot wordt na de laatste metingen in het voorjaar van 2020 afgerond. De eerste resultaten laten zien dat regelmatige schoonmaakacties bijdragen aan een beter beeld. Een open deur, maar wel belangrijk om te constateren. De effectiviteit van de borden langs de weg en andere schoonboodschappen is niet aangetoond.

Lees meer over de aanpak van zwerfafval langs wegen en opritten

Pilot Ooiendonk

Op deze parkeerplaats langs de A2 bij Best (Eindhoven) hebben we in 2019 het effect van gedrag beïnvloedende borden getest. Door het eigenaarschap duidelijk te maken (“Rijkswaterstaat heet u welkom”) en te vragen om wederkerigheid (“Rijkswaterstaat gaat voor schoon. Help ons mee”). Helaas vielen de resultaten van deze proef tegen. Oorzaak hiervan is de ligging van de afvalbakken. Deze zijn niet in alle gevallen voor het inzamelvoertuig bereikbaar waardoor overvolle prullenbakken ontstaan die op zichzelf een bron van zwerfafval worden. Deze problematiek speelt in heel Nederland en zal dus eerst moeten worden aangepakt voordat er zinvolle gedrag-beïnvloedende instrumenten op de parkeerplaatsen kunnen worden ingezet.