Rivierstranden schoner door bronaanpak

Plastic zwerfafval komen we op veel plekken in Nederland tegen, zoals op de rivieroevers. Zwerfafval is een grote ergernis voor velen en een risico voor de gezondheid van mens en dier. Om dit zwerfafval gezamenlijk aan te pakken is er door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een beleidsprogramma opgezet. In 2020 heeft Rijkswaterstaat hiervoor meerdere pilots uitgevoerd om bronnen aan te pakken van (plastic) afval dat op rivieroevers ontstaat. Denk aan afval van recreanten en vissers, maar ook aan afval dat ontstaat door de binnenvaart, op stadskades, bij bedrijven, riooloverstorten of dat verwaait vanuit bouwcontainers.

Aanpak recreatiestranden succesvol

De grootste veroorzaker van afval op rivieroevers zijn recreanten. Daarom heeft Rijkswaterstaat op vier pilotlocaties gedragsmaatregelen getest om zwerfafval dat door recreanten en recreatievissers ontstaat, te verminderen. De pilotlocaties waren in:

  • Kampen (IJssel)
  • Wageningen (Neder-Rijn)
  • Nijmegen (Waal)
  • Roermond (Maas)

In deze gebieden is het afvalprobleem, samen met andere terreinbeheerders en -eigenaren zoals  gemeenten, natuurbeheerders en de regionale dienst van Rijkswaterstaat, aangepakt. Na een grondige analyse van de lokale problematiek zijn diverse (gedrags-)interventies getest: van opvallende blauwe afvalbakken die zorgen voor voldoende gelegenheid tot het beïnvloeden van de sociale norm via boodschappen op afvalzakjes die bezoekers bij de entree van het gebied mee konden nemen. Ook gerichte communicatie waar het gewenste gedrag benoemd wordt via welkomstbogen en pictogrammen. En met succes: alle pilotgebieden bleken in de nametingen schoner! In Nijmegen lieten bezoekers een jaar na de pilot tot zelfs 70% minder afval achter. Dus ook op de lange termijn is deze aanpak effectief. In 2021 werkt Rijkswaterstaat aan de afronding van de pilots en adviseert over implementatie van de resultaten.

Ga jij ook aan de slag?

Heb je een beheertaak bij rivieroevers en ben je benieuwd naar wat je kunt doen om een recreatiestrand schoon te houden? Bekijk dan de werkwijze schone oeverrecreatie met daarin praktische tips en interventies voor schone oevers. Uitgebreidere informatie over de pilots, onderzoeksmethodes en resultaten vind je in de eindrapportage zwerfafval en schone oeverrecreatie. Heb je vragen over de bronaanpak zwerfafval? Neem dan contact met ons op via zwerfafval@rws.nl.